Talorecek
Jedna deska dwie deski, Nie słuchojcie Tereski Bo Tereska zło baba Krzycy Wrzescy jak źaba
Przebieg zabawy
- Dzieci siadają po turecku w kole.
- Jedno dziecko (wybrane wyliczanką) siada w środku z zamkniętymi oczami.
- Pozostali przekazują sobie w rękach monetę (tzw. talorecek), śpiewając: „Talor tu, talor tam, talorecek krązy som, jak to miło i wesoło, kie talorek krązy w koło, talor tu, talor tam, sukojcie talora mom!"
- Na słowa „sukojcie talora mom!" wszyscy zatrzymują się i zamykają dłonie, udając, że trzymają talorka.
- Dziecko w środku otwiera oczy i ma trzy próby, by zgadnąć, kto trzyma talorka.
- Jeśli nie zgadnie – dzieci wołają: „Dziada, dziada!" i do środka wchodzi kolejne dziecko.
Konspekt metodyczny dla nauczyciela
„Talorecek" – zabawa ludowa jako element dziedzictwa kulturowego
Cele ogólne
- Rozwijanie świadomości regionalnej dzieci.
- Kształtowanie szacunku do tradycji i kultury ludowej.
- Rozwijanie koncentracji, spostrzegawczości i współpracy w grupie.
Cele szczegółowe (uczeń potrafi)
- Wskazać, że zabawy ludowe są częścią kultury regionalnej.
- Wziąć udział w zabawie opartej na tradycji.
- Współdziałać z rówieśnikami według ustalonych reguł.
- Skoncentrować się na zadaniu i przejawiać aktywność ruchową.
Metody pracy
- Metoda czynna (zabawa ruchowa)
- Metoda słowna (pogadanka, wyjaśnienie)
- Metoda ekspresyjna (piosenka/wyliczanka)
- Metoda obserwacji i doświadczeń
Formy pracy
- Praca z całą grupą
- Praca indywidualna (wybór dziecka do środka koła)
- Praca w kręgu
Środki dydaktyczne
- Moneta (lub żeton jako talorek)
- Kolorowa chusta lub materiał (symbolicznie oddający klimat zabawy ludowej)
- Plansza/tablica z tekstem wyliczanki i piosenki
- Nagranie muzyki ludowej (opcjonalnie)
Przebieg zajęć
Wprowadzenie (5–10 minut)
- Krótka rozmowa z dziećmi: Co to jest region? Czy znają jakieś zabawy, które grali ich dziadkowie?
- Pokazanie przedmiotu "talorek" (moneta/żeton) i wyjaśnienie jego znaczenia w zabawie.
Nauka wyliczanki (5 minut)
- Wspólne powtarzanie tekstu wyliczanki: „Jedna deska, dwie deski, Nie słuchojcie Tereski, Bo Tereska zło baba, Krzycy, wrzescy jak źaba."
- Ćwiczenie rytmu i melodii w formie rymowanki.
Nauka piosenki „Talorecek" (5–10 minut)
- Nauka słów piosenki: „Talor tu, talor tam, talorecek krązy sam, jak to miło i wesoło, kie talorek krązy w koło, talor tu, talor tam, sukojcie talora mom!"
- Wspólne śpiewanie z gestami (pokazywanie przekazywania „talorka").
Zabawa właściwa (15–20 minut)
- Ustawienie dzieci w kole – siadają „po turecku".
- Jedno dziecko siada w środku z zamkniętymi oczami.
- Pozostali przekazują „talorka" i śpiewają piosenkę.
- Na końcu piosenki dzieci zatrzymują się, chowają ręce, dziecko w środku ma 3 próby na odgadnięcie, kto ma talorka.
- Jeśli zgadnie – zmiana osoby w środku. Jeśli nie – dzieci wołają: „Dziada, dziada!" i wybierane jest kolejne dziecko.
Podsumowanie i rozmowa (5 minut)
- Krótka rozmowa: Co najbardziej się podobało?
- Czy warto znać zabawy naszych przodków?
- Wskazanie wartości wspólnej zabawy, tradycji, muzyki regionalnej.
Propozycje rozszerzenia
- Wykonanie ilustracji do zabawy.
- Rozmowa o innych dawnych zabawach – zachęta do zapytania dziadków.
- Zrobienie własnego „talorka" z modeliny lub tektury.
Związki z podstawą programową
- Kształtowanie tożsamości kulturowej i regionalnej.
- Rozwijanie kompetencji społecznych (współpraca, komunikacja).
- Wychowanie przez zabawę i ruch.
- Uwrażliwienie na kulturę i tradycję lokalną.
Uwagi metodyczne
- Zwracać uwagę, by każde dziecko miało szansę być w środku.
- Można dostosować tempo zabawy do grupy – w młodszych grupach grać wolniej.
- Warto wprowadzić elementy gwary, ale je wyjaśnić (np. „krązy", „kie", „sukojcie").



